|
Rijksdriehoeksmeting (RD)
Onze omgeving verandert voortdurend. Er worden huizen gebouwd, wegen aangelegd
en gronden opnieuw verkaveld. Hiervoor zijn kaarten nodig waarop de betreffende
gebieden nauwkeurig zijn afgebeeld. Deze kaarten worden gemaakt door landmeters
en cartografen. Zij maken daarbij gebruik van vaste punten waarvan de ligging
heel nauwkeurig bekend is in een coördinatenstelsel, het stelsel van de
Rijksdriehoeksmeting. Aan de hand van deze zgn. RD-punten is de precieze ligging
van objecten vast te stellen en in de kaart te brengen.
 |
 |
Het coördinatenstelsel van de RD
In Nederland kan de ligging van een vast punt worden aangegeven door
middel van RD-coördinaten. Dit zijn de afstanden tot twee coördinaatassen.
Eén as loopt van noord naar zuid (de y-as), de ander van oost
naar west (de x-as). Vroeger sneden deze assen elkaar in Amersfoort,
maar om praktische redenen zijn ze zodanig verschoven dat alle coördinaten
positief zijn en in één kwadrant liggen. Dit zijn coördinaten
in het coördinatenstelsel van de Rijksdriehoeksmeting, afgekort
RD-stelsel. Het Kadaster is ondermeer belast met het instandhouden
van dit RD-stelsel.
|
|
Het Europese coördinaten systeem ETRS89
In Europa werd in 1989
met de European REference Frame (EUREF) GPS campagne de basis gelegd
voor een Europees, driedimensionaal coördinaten
systeem met de naam European Terrestrial Reference System 1989 (ETRS89).
In Nederland zijn de ruim 400 punten van het GPS-kernnet bekend in
ETRS89 (vanaf oktober 2000). De AGRS -stations vormen, samen met
andere permanente stations in Europa, de meest nauwkeurige realisatie
van het ETRS89.
Het ETRS89 is in Europa een zeer nauwkeurig, overkoepelend
coördinatenstelsel
waarmee coördinaten tussen de verschillende nationale stelsels
met elkaar in verband kunnen worden gebracht.
ETRS89 is nagenoeg gelijk
aan het World Geodetic System 1984 (WGS84), dat gebruikt wordt voor
het GPS.
Lees meer over de coördinaatsystemen.
Coördinatentransformaties
Een coördinatentransformatie is een omzetting van coördinaten
van het ene naar het andere stelsel. De kwaliteit van de getransformeerde
coördinaten kan nooit beter zijn dan die van de oorspronkelijke
coördinaten. De kwaliteit van de resulterende coördinaten
is afhankelijk van de gebruikte formules en transformatieparameters.
Voor transformatie tussen het RD-stelsel en ETRS89 en vice versa met
een nauwkeurigheid van beter dan 25 cm is de procedure RDNAPTRANSTM
een vereiste. Deze en andere coördinatentransformaties worden
uitvoerig beschreven in hoofdstuk 7 van 'Het stelsel van de RD en het
ETRS89' gebruik en definities. Dit document is te downloaden als PDF-document
(1,44 Mb).
|
|
RDNAPTRANS™
RDNAPTRANS™ is de officiële en nauwkeurige transformatie
tussen het stelsel van de Rijksdriehoeksmeting (RD) en het normaal
Amsterdams peil (NAP) enerzijds en het European Terrestrial Reference
System 1989 (ETRS89) anderzijds. De parameters van deze transformatie
zijn vrij beschikbaar voor softwareontwikkelaars en andere belangstellenden.
Naar verwachting begin 2009 presenteren Kadaster en Rijkswaterstaat
DID een nieuwe versie met de naam RDNAPTRANS™2008 als opvolger van
RDNAPTRANS™2004. Deze aanpassing is nodig door de ongeveer 1 cm gewijzigde
ETRS89-coördinaten van de AGRS.NL-referentiestations, de basis
van ETRS89 in Nederland. Deze wijziging van ETRS89 is het gevolg van
een gewijzigde rekenmethode met een andere modellering van de beweging
van de Europese aardschol. Door de transformatie bij te stellen blijven
de RD-coördinaten en NAP-hoogten verkregen uit ETRS89, met name
door GPS-metingen, ongewijzigd. Een verschil met voorgaande versies
is dat het geldigheidsgebied voor de transformatie tussen RD en ETRS89
op de Noordzee wordt uitgebreid tot de Nederlandse Exclusieve Economische
Zone (EEZ).
De bij ons geregistreerde ontvangers van de vorige versie
- RDNAPTRANS2004 – ontvangen
automatisch de nieuwe versie. De lijst met deze ontvangers is echter
inmiddels naar verwachting niet meer up-to-date. Wilt u RDNAPTRANS™2008
ontvangen gelieve dan een mail te sturen naar rd@kadaster.nl met de
naam van uw organisatie en als onderwerp RDNAPTRANS?2008. Het door
u gebruikte e-mail adres is vervolgens het correspondentieadres.
Voor
verdere informatie over RDNAPTRANS™2008 kunt u contact
opnemen via rd@kadaster.nl.
RD-punten
In Nederland zijn circa 5600 punten waarvan de coördinaten door de Rijksdriehoeksmeting
nauwkeurig bepaald zijn. Meestal worden deze coördinaatpunten - bekend als
RD-punten - gemarkeerd door torenspitsen of bronzen bouten die zijn ingemetseld
in muren van gebouwen. Zijn er geen gebouwen of andere bouwwerken - zoals bijvoorbeeld
viaducten - in de buurt dan wordt gebruik gemaakt van speciaal hiervoor ingegraven
betonnen zuilen die RD-stenen worden genoemd.
Tegenwoordig kennen we ook de zgn.
GPS-kernnetpunten. Dit zijn feitelijk bijzondere RD-punten bestemd voor specifieke
GPS -toepassingen. Boven deze zogenaamde kernnetpunten kan men een driepoot
opstellen met een GPS-antenne en daaraan gekoppeld een GPS-ontvanger.
Tevens
zijn deze kernnetpunten zodanig gekozen dat er geen obstakels in de
omgeving zijn die de ontvangst van satellietsignalen verhinderen.
|
|
Instandhouding van RD-punten
Voor het instandhouden van het stelsel
van RD-punten verricht het Kadaster periodiek metingen om de gemarkeerde
punten te controleren.
Als een punt, bijvoorbeeld door verzakking, is verstoord bepaalt het
Kadaster de coördinaten van dat punt opnieuw. Vroeger was onderlinge
zichtbaarheid over relatief grote afstanden een voorwaarde om de RD-punten
te kunnen bepalen. Men deed dit met hoekmeetinstrumenten en afstandmeters.
Voor metingen met zulke instrumenten moesten de punten onderling zichtbaar
zijn. Daarom zijn voor veel RD-punten kerktorens of andere hoge gebouwen
gekozen. Tegenwoordig worden de metingen uitgevoerd door gebruik te
maken van een Amerikaans systeem met satellieten: GPS oftewel Global
Positioning System. GPS-metingen kunnen overal plaatsvinden waar een
vrij zicht op de hemel is.
|
|
GPS
De laatste jaren worden nieuwe RD-punten opgemeten, en oude vaak
gecontroleerd, met behulp van satellieten. Het Kadaster maakt daarbij
gebruik van
het Amerikaanse satellietsysteem GPS (Global Positioning System). Aan
de hand van de signalen die deze satellieten - op ongeveer 20.000 km
hoogte om de aarde cirkelend - uitzenden kan de plaats van de ontvanger
op aarde worden berekend. De Rijksdriehoeksmeting heeft een net van
circa 415 in RD bekende punten met NAP-hoogtes op een afstand van 10
- 15 Km, ingericht die geschikt zijn voor GPS-metingen: de zgn. GPS-kernnetpunten.
Het voordeel van deze zogenoemde GPS-kernnetpunten is dat deze onderling
niet meer zichtbaar hoeven te zijn. Wel moeten de satellietsignalen
goed ontvangen kunnen worden en hebben zij daarvoor een vrije hemel
nodig. Daarom worden deze kernnetpunten vaak op bijvoorbeeld viaducten
gekozen. Deze zijn stabiel, bieden een vrije hemel en zijn bovendien
goed per auto bereikbaar. Van deze GPS-kernnetpunten worden ook de
coördinaten in ETRS89 gegeven.
|
